1908 - 2008

Nel Luglio 2008 ricorre il centenario della nascita di Mauro Borgioli poeta e commediografo Carrarese. Scopri le celebrazioni promosse dall'Associazione Culturale Mauro

   
 
 

Alcune opere di Mauro Borgioli:

‘L  COR  I  N’HA  ZACOZE - 1962
Mama
L'Aldegonda
'L  Spumant
I  s'en  fati mal

A  I  SIAN  TUTI - 1966
Bon Natal!
Virilità
I nomi die vie
'L ladr

BRISO’LI  D  SPERANZA - 1993
La Spiazza di Pittori
La Droga
I Do' Binari
Un Mort 'n Licenza

 

 

Mama

Mama,
me a l'ho sempr s'ntit
fin da fant cos a'l vo dir mama.
Mama,
me pò ho capit
cos i volev dir mama,
quande da om fat
a l'ho ars'ntit,
quand 'n tla vita
ho 'ntés crodar gnicò
d'ntorn a me.
Ma a'n't l'ho mai dit.
E mò che n ti sen pù, mò a son p'ntit,
p'rché mo  ch'avré tut,
e moia e fiole,
soltant mò, mama,
a sent
che, senza te,

me a n'ho pù gnent.

 

L'Aldegonda

Da qualc dì '1 mnin i snoiosav,
 r'ncot e abaciuchit su'n t'la scranina,
 i'n fev che ber e pò i n'ardomandav,
e i stev tut acuciat come 'na plina.

A i lag'rmav i ucin e lu, puvrin,
i'n fev che strufinarsli co' le man;
d'n quand 'n quand i dev quale culptin
d' tossa seca, e pò i s'arpiav pian pian.

Pò a'l vens a farm le carte la Carò,
quela dal nas a sabla d' zicogna,
a i de' 'n'ociata apena e a'l s'ntnziò:
“ A'm sbairò ma ch'l fant lì i ha la rogna! ”.

Figuratv'la me com a i armas!
A piantò sporta e feri 'n t'un moment
e ande' via acunza, senza fari cas,
dal me dotor ch'i stev 'n Piazza Drent.

'Nfati i vens. I’l trovò come un biss,
- un uzdin al fred 'n t'una gabia -
i'l visitò ben ben e pò i'm diss:
“ Questo bimbo, Aldegonda, ci ha la scabbia! ”.

Me a'ntés un gran piazer 'n fond al cor
e d'l dotor p'r quant ch'a avess v'rgogna
a diss, coi oci al quadr d'l Signor:
“ Oh, se Dio vò, a'm ch'rdév ch'i avess la rogna! ”.

 

'L  Spumant

'L cararin i è come '1 spumant,
ch'i spric' fora a la svelta, i fa la s'ciuma
 con tut le budacine, 'n t'un istant.

Pò i t'ardovént ciar come d'ncant,
limpid e pur p'rché i ha pers 'I gas;
i arman senza ras'cin, senza frizant.

Ma atenti quand i ness: pì, pù, pò, pap,
atenti al colp 'ndov a'l pist 'l tap.

 

I  s'en  fati mal 

I s'en fati mal a la cava
e mò zu dai piazzali,
zu dai pozi,
a fluti, come lava,
tuti ziti, tuti mozi.
D'arg'n i ha s'ciantat la funa
e 'l bloc i s'è drizzat,
i ha slitat,
i l'ha sbatut p'r tera;
i l'ha schizat.
Che scempi!
Ec ch'a'l ven la barèda,
a'l scend zu zu,
coperta con dò strazi,
portata su'n t'i brazi
da quatr cavatori.
Quatr come la Morta.
Ohimé che bruta sorta
ch'l povr om,
ch'i avev forsi famigia,
e moia e fioli,
armasi senza guida,
a la man d' nissun,
povri e da soli!

Un sol d'apriil
ch'i fa sbaluzcar i oci:
un 'nvit a la vita.
'Nveza!
P'rché a' s mor anc d' di,
d' matina,
col sol d' primavera?
Oh, mei murir d' sera
su'n t'un let d' ca sòa,
drent a 'na stanza,
zupa d' piant
e calda d' preghiera!
Murir 'n mez ai so,
con poga luce su'n't'l cumdin,
e s'rar i oci, pianin,
pien di oci d' to mà
e dla mà di tò mnin.
Murir cussì
-za che murir a's dev –
con un pò d’ soliev.

A vai contr' corenta
vers le cave deserte;
anc 'I paes i è vot,
con tut le porte aperte,
e su'n t'la piazza
neanc i fanti a zocar.
Le cave pù bianche d' sempr
mò ch'a n'i è pù nissun,
e a' m par d' capir, a sent
che a'n san gnent
d' quel ch'a d'è sucess;
a n'han nissuna colpa
d' quel ch'a'l fan.

Doman
a d'arpirà '1 lavor;
un camp d' guera
st'rpat dal foc, maciat d' sang',
che pò, pian pian,
i s'arvest tut d' verd,
tut cultivat a gran.
Va ben, va ben,. ma 'ntant
ch'l povr om i n'i è pù.
E me a'arpens a cle done,
a chi figioli armasi senza bà.

Com i faran da ozi 'n là?

 

BON NATAL!

Natal che t'ariv tut i ani
crodòn sot al pes d'l fardèd,
a dir ch 'n't'un om un altr om
i dév artrovar un fratèd;
Natal che, barbos e canut,
t parl con voza aruchita
d pace, d'amor, d famigia,
d tut i tesori dla vita,
asset't e dim come mai
t lass tanta zénta ,n t'i guai?

Tut i ani la solita solfa
di auguri, di basi e di abrazzi,
pò scontri, pò frane e deliti,
cumpiti da savi e da pazzi,
aerei s'ciantati p'r tera,
un mort tut i dì pr'ncidenti,
colete p'r zenta afamata
ch'a'n' sa cose metr tra i denti,
p'rché -  a'n'i capiss propi n'aca –
'n India a d'è sacr anc la vaca.

Tut i ani la solita soifa
di argali da far senza scopi,
cussì... p'rché ozi i en d moda,
e tanti saluti al mes dopi.
Le tasse a d'en sempr pu dure,
la vita a d'è sempr pu cara,
i fiumi i van tuti d fora
e d'aqua pò... a'I manc a Carara.
I clubi ch'a'l nass pr'I futbal
pu i cress'n e pu i port'n mal.

Tut i ani la stessa speranza,
tut i ani la stessa 'Ilusion
d'un post p'r la machina 'n sosta,
magari a ridoss d'un canton;
d'un cambi ai programi serali
al video dla television,
e'nvéza mo al Sab't sera
a's toc 'ngodar chi stropion
ch'a'l diz De Filipo 'n dialet.
Ma me a smorz 'l lum e a vai 'n let.

Natal che t'ariv tut i ani
crodòn sot al pes di fardèdi,
d bon te t port soltant
'I solit piat d tordèdi.
Comunque me a brind content
a te che 't va via senza me,
p'rché mò a' f'niss tut i mali
d'i milinovzentssantassé.

<Rosà, bon Natal, qua un basin!

Stanota a d'arnass 'l Bambin>

 

Virilita’

Sta chi
a n'è mia,
a d'è d Sacha Guitri,
e p'r cos a'm par bela
e d'licata,
ec 'v'la prest arcontata.

Dò fantin
sui zinquani
- un mas'c' e 'na femnéta -
i zocn a r'mpiatin,
‘n mez ai stendipagni.
Pò i s'arpos'n. E lé,
con mossa da zueta,
a i dì: “Te, t voré
ess'r 'na f'mnéta?
Ma 'I fantet i arman mal,
prima i s'ofénd,
e pò i s'arsént:

< E no ch'a'n'm piazré
far la pipì con gnent!>

 

I nomi die vie

 I han cambiat tanti nomi a tante vie,
ma i han cambiat le targhe, quele e basta;
la zenta a le ciam sempr coi sò nomi:
Via Garibaldi a d'er e mò a d'è armasta;
cussì Via Nova, 'l Pioc', la Bucaria.
A d'è cambiat la targa e no la via.

A i sarà senza dubi dle esigenze,
e giuste, pr'onorar 'na data o un Mort,
ma le vie vèce, le piazzete, i ponti,
'l Pont dla Busia o 'l Pont Stort,
Su d'dret, 'l Buil, Caina e 'l Pont d fer,
'l nom d tuti i arman'rà quei ch'l er.

'N fond 'n fond al mort a'n s'i fa 'l tort
d'ess'r portat p'r boca anc dop mort.

 

'L ladr

'N cantina,
davanti a dò cavalerie,
dò amici
i coment'n 'l fat
d'un ch'i ha robat
a man salva, purassà;
ma pò i d'han piat.

Un i è un sentimentai,
d'altr un om crud
ch'i'n s comov d gnent.
'L prim i fa:
“ Me a pens a chi mnin
armasi senza bà;
a queli a n'i han p'nsat
le Autorità
E ch' d'altr i fa:
“ A queli
i d'vév p'nsari lu,
ch'i er sò pà ”.
E lu i avév p'nsat
i ardì ch'l pu sentimental –
ma pò a i è 'ndata mal...

 

La Spiazza di Pittori

'N zim al mòl,
i òci persi 'n t'i fond
dl'orizont,
come do' fotocelule
ch'a'1 frug'n 'n't'l'nfnit
Ma vòlti pur le spale
al mar
e pòsli
i oci, su'n't '1 piàn:
un zistin vérd
ch'i s'apr come un paracqua
d'una volta
e sopr
una mazzéra di margherite bianche,
'I bianc dle cave,
'1 marm.

Su'n't'l marm
dle mace rosse d sang:
i varòli
ch'i han maciàt la pèda
d tanti cavatori
a'zcati dal biancòr
e morti
p'r mandar '1 marm 'n't'l mond,
un messàz bianc
d'arta e d'amor.
Tut quél che Dio
i ha dat ai òmi
i è chi,
'n t'un fazzolét
d tanti colori.

Ec p'rché sta tera
a la ciamàn
"La spiàza di pitori."

 

La Droga

Mama, mir che la droga,
a piarn un piz'cutìn,
una p'rsina,
no mica a t'aruvin;
anzi, piata cussì
d tant 'n tant,
come ecitant,
a'l fa bén
p'rché a'l mand ‘n visibili
e a't fa scordar
p'rfina le cambiale da pagar.
Sol ch'a d'è tropa cara!

E la ma:
Ec me a'n acapìss ch'l li.
P'rché s'a'l gost tant,
quand i la requisiss'n
i'n l'arvénd'n,
i'n la mét'n al'ncant?

 

I Do' Binari

A d'è passat '1 treno. 'Na v'ntata!
I è 'nzà sparit 'n fond, vers Sarzana,
con la velocità d'una s'ciop'tata:
'1 guizz d'una speranza ormai luntana.

I è sempr pién d zénta ch'a d'ha furia,
zènta ch'a'l viàz col magòn d'un dolor
e a's tégn drént un fagòt d languria
pr'un om ch'i sofr, p'r n'altr'om ch'i mor.

I è sempr pién d zénta d'ogni ména,
d pòvri e d signori, d malati
e d san che, 'n't'l vagòn dov i èn a zéna,
i's god'n '1 bén d Dio di furtunati.

E '1 treno i slit via su do' binàri
ch'i dovrén caminar no semp'r driti
ma bifurcuti, anzi un po pu piàn magari,
p 'r la pena d tanti dereliti;
i altri no, ch'i vàin driti fina 'n fond

p 'rché cussì a d'è regolat '1 mond.

 

Un Mort 'n licenza

'L mort, un cararin, un zèrt Giovani,
i arvèns al mond,
dop a sessantotani,
'n licenza speciale
d diéz di:
pu tré d viàz,
un p 'r scend'r d lassù fina quazù,
a sguidarèda,
e do', p'r via dla montatèda,
ar'ndàr su.

Fora d Porta
i s’mbaté 'n t'un
ch'i avév 'na sporta
con la spesa drént,
e 'n't ch d'altr bràzz,
drént a un zistin,
i avév un tupacin,
'1 sò figiol,
v'stit a festa
con 'na scufiéta 'n testa.
D'aldrét,
bòrsa e guanti,
con la testa fata
e'l mus 'mpiastrizzàt d truc,
a i ér la moia.
A i passò sot al nas;
a'l sapév d profum come 'na troia.

Pu 'n là 'na fanta
coi capédi a cascòn,
zu, a canòn
fin su'n't le spale,
n anèd, do' bracialéti,
al cod una codàna d'otòn
e un m'dagiòn.
Ma a d'avév i calzòn.

'N t'l trafic pò
i's trovò 'n t'na mòrsa:
motoréte e tomobili sparate
tute d corsa.
A pé a'n'ndév nissùn,
i'ndév soltant lu.
Ma éc ch'i véd un sul marciapé,
i l'abòrd e i domand: "P'rché
te t va a pé?
A't piàzz caminar?"
E quél: "No,
a i ho la machina a lavar."
Piazza Alberica,
piéna 'nca lé d machine.
Ma Giovani i ni fa cas,
i ha capit ch'i n'han fat tut un garas.

'N t'l canton pr'ndàr al dòm
un povrét a z'rcar la limosna.
"E vo', povròm,
z'rcat la carità?"
"Si, ma a ni è pu nissùn ch'i'm la fa!"

Via d'l Carlon:
cartèd d sens vietat.
Una viéta
streta streta,
un budèd,
e d qua e d là,
tut un bordèd
d ziste, d caréti,
ziston e cavadéti.
'Na machina p'r pog a'n l sbat contr al mur.
E i ér passat d li pr'ess’r sicur.

E cussi via.
Giovani
i'n stév pu 'n ti pani.
I véd che 'n Piazza d'Armi
i han l'vat i rezinti;                                i
apert le gabie
e spiantat i sportèdi
i han l'vat le catene
anc ai uzzèdi.
Fat sta
che albri e piante
ihan avut 'nca lor la lib'rtà.

Le biciclete, tute senza pompa!
A's gonfiran listéss
con 1 sbruf d'l progrèss!
Ma un d'la pulizia
"Maché, i le lass'n a ca
se no i le port'n via!"

I'n véd pu '1 palc dla musica.
Forsi la ziviltà
pr'aver la quéta
a d'ha soprèss le bande.
I sént una v'céta
ma a'n l sa.
I'l domand a dle fante
ch'a'l dizz'n che, anzi,
mo' dle bande a Carara a i n'è pu tante.
Ec là 'na fanta
con 'n scòd ch'i ariv al'mb'dìc,   
e la gonèda ch'a i copr apena sò sorèda.
'L mortr
i armàn 'ndiferént
- s'i è mort cos t vo' ch'i sént?­
ma tra lu e lu i fa un talént:
"Me la mè mogia a la vid acussì
soltant la sera d ch'l di
ch'a la sposò,
quand 'n't la stanza       
- s'a sèr i oci a l'arvéd­
a's l'vo '1 guarnèd."
"Basta!" i fè. "Mo' ch'a ho vist tut
a'n'n pòss pu."
I s'artacò le aléte col '1 sput
e i arvolò lassù.

Apéna ch'i rivò tuti d'ntorn:
"Giovàni, adora? Cos t'ha vist? Com a d'è mo'?"
E lu: "'N tèra a d'è cambiat gnicò,
'n ben o 'n mal,
ma a d'è cambiat gnicò,
pr'l lavor, pr'ì beness'r, p'r la scola.
D'una volta a i è armàs 'na roba sola:
i povréti ch'i zérc'n la limosna.
Quéli

i li mand'n sempr a Ròsna."